Rwanda.  Hier het mooiste en het afschuwelijkste gezien van de hele reis. Wat ga ik het eerste vertellen? In chronologische volgorde maar:

Vijf dagen geleden vanuit Bunyiony/Kabale vertrokken richting de grens met Rwanda. Meest noord westelijke grensovergang via Kisolo. Een onverhard weggetje door de heuvels. 60km maar naar Ruhengeri in Rwanda, onze volgende bestemming, maar we hebben er de hele middag over gedaan. We konden ons haast niet voorstellen dat zit zanderige pad naar een heuse grensovergang zou leiden, maar volgens de GPS gingen we richting de grens en verdomd om een uur of vijf reden we ineens tegen een slagboom aan.  En rap ging het ook nog. Immigratie, carnetje af laten stempelen en 10 minuten later stonden we aan de Rwandese kant. Ook daar geen enkel probleem. Even wat geld wisselen bij de snelle jongens aan de grens, U2 opgestart en gaar gingen we weer. 'Where the streets have no name'.  De wegen in Rwanda zijn een zegen. Na de genocide in 1994 zat de internationale gemeenschap met een enorm schuldgevoel omdat ze niet ingegrepen hadden. Er zijn toen miljoenenprojecten gefinancierd en een daarvan was het verbeteren van het wegennet. Rwanda is niet zo groot, maatje België schat ik, en binnen een paar jaar lagen er kris kras asfaltwegen. Voor ons prettig natuurlijk, maar wat dacht je van al die mensen die lopend, met een kruiwagen, op de fiets van alles vervoeren. Vrachtwagens met goederen zie je praktisch niet. Ongeveer 80% van de Rwandese bevolking leeft van het platteland en veel natuurlijke grondstoffen zijn er niet. En bijna elke heuvel, en dat zijn er veel in Rwanda, is ontbost en bebouwd. Er zijn een aantal natuurreservaten waar oerwoud en oerbossen bewaard zijn gebleven. Voornamelijk het Vulcano National Park (grenst aan Uganda en DRC (Democratic Rep. Congo), waar de Berg Gorilla's zitten, het Nyungwe Forest National Park in het zuid westen, o.a. veel andere apensoorten en het Agakera National Park richting Tanzania wat savanneachtig is.

 De voornaamste reden van ons bezoek aan Rwanda was een bezoek aan de Gorilla's.  In Ruhengeri, bij het Vulcanoes Nat.Park kantoor  hebben we ons op vrijdag gemeld. Het aantal mensen dat per dag Gorilla's mag tracken is beperkt. Er zijn nu 5 groepen Gorilla's in het park en per groep mogen er per dag 8 mensen naar op zoek en je mag maximaal een uur bij ze blijven als je ze gevonden hebt. Het weekend was volgeboekt dus maandagochtend konden we mee. Zaterdag en zondag gebruikt om via het Nyungwe Nat.Forest naar de kust van Lake Kivu heen en weer te reizen. Lake kivu is ook de grens met Congo. Alweer een prachtig meer en omgeving. We hebben overnacht in het Peace Hotel, jawel onderdeel van een missie. Grote missie: school met 400 leerlingen. Praktisch alle leerlingen zijn wezen uit de genocide periode. We hebben er de avond doorgebracht met en Engels echtpaar (David en Mary) die 6 weken de administrateur van de missie verving. Interessant om eens van hen te horen hoe zo'n organisatie nu reilt en zeilt.  Behalve het guesthouse en de school  hebben ze ook nog een grote boerderij om iedereen van eten te voorzien en wat extra inkomsten te genereren. De gehele organisatie draait op donaties vanuit Engeland.

Als je op bezoek komt in Rwanda is de eerste vraag die je jezelf stelt: hoe kunnen die mensen in Gods naam met elkaar verder leven?  Ogenschijnlijk gaat dat goed, maar van David/Mary begrepen we dat er onderhuids nog veel broeit.  We zijn op de terugweg vanaf Lake Kivu langs het genocide memorial geweest in Murambi. In deze plaats was destijds een technische school waar 40.000 tot 60.000 Tutsies bescherming hadden gezocht. Alle 64 lokalen zaten vol met mensen. Ze waren niet veilig...... De Interahamwe (door militairen getrainde  Hutu burgers) vielen aan en gooiden handgranaten door de ramen. Binnen vier dagen was bijna iedereen op het terrein afgeslacht......   Ongeveer 1200 lichamen zijn later opgegraven en worden nu tentoongesteld in de technische school. Deze school ligt op een heuvel zo'n 2km buiten het dorp. We arriveerden op zondagochtend. Het was al erg heet en het terrein was geheel verlaten met een gesloten slagboom voor de graveloprijlaan naar het hoofdgebouw. Na een minuut of vijf kwam er en man op een fiets aan. Een lange man met een enorme deuk in  z'n hoofd. We vroegen of we een bezoek konden brengen. Hij sprak niet veel engels maar opende de slagboom en gebaarde ons hem te volgen. Het gravel knerpte onder onze wielen terwijl we langzaam achter hem aanreden. We parkeerden naast het hoofdgebouw waaraan de Rwandese vlag zachtjes wapperde. De man vertelde dat hij een Tutsi was en wees op z'n hoofd. Verdere uitleg was niet nodig. Hij ging ons voor naar de  barakachtige bijgebouwen waar  klaslokalen afgesloten waren met plastic voor de ramen en ijzeren deuren. Hij ontsloot de eerste deur die piepend naar buiten opendraaide. We dachten dat we mentaal voorbereid waren maar het viel tegen. In de lokalen op houten bedden lagen de mummieachtige lichamen van de slachtoffers. Tientallen per lokaal. En er hing een lucht die ik niet herkende .......... en ook nooit meer hoop te ruiken.  Van sommige mensen zag je nog plukjes haar en kledingstukken.  De man vertelde dat z'n hele familie hier vermoord was.  Woorden schieten je dan letterlijk even te kort. We zijn niet lang gebleven en de vier uur durende rit terug naar Ruhengeri was beduidend stiller dan anders.

Zo basic, kaal en eenvoudig tentoongesteld.  In Europa zou het ondenkbaar zijn om het op deze manier te doen.  Maar de impact is zo des te groter.

 Ik zal verder geen geschiedenislesjes meer geven. Maar ik wilde deze ervaring toch noteren. Ook dit is Rwanda.

Zondagavond terug in Ruhengeri en maandagochtend naar de Gorilla's. Het was de goeie volgorde denk ik. Je wilt een land toch met de beste herinneringen verlaten.

Theeplukkers	Thee
	Lake Kivu (aan de overkant DRC)
En route	De technische school
Hotel bewaking in Ruhengeri
Baby
	Weer beneden

 

Maandagochtend om 07.00 verzamelen bij het Vulcanoes Nat.Park Head Quarters. We vormden met een Frans stel een klein groepje dat onder begeleiding van een gids en gewapende militair (er zitten nog altijd stropers in het gebied) op zoek ging naar de Amahoro Group B.  Een groep van 7 Gorilla's die zich hoog op de helling van Mount Visoke bevond. Deze, en alle andere groepen, worden van zonsopgang tot zonsondergang beschermd door twee bewapende rangers aangezien de dieren niet veilig zijn voor stropers. Deze rangers geven, als ze de groep getraceerd hebben, mbv walkie talkies, de positie door aan de gids en dan kan de klim beginnen.  De voet van de berg ligt op 2500m en de gorillla's zaten op 3200m. Nu is 700m niet zo ver, maar de helling en het 'geitepaadje' was zo steil dat het heel zwaar was.  Ik ben ooit eens op Mount Bromo op Java in elkaar gezakt omdat ik geen zuurstof meer naar binnen kreeg en hetzelfde dreigde hier te gebeuren. De Fransen vonden het gelukkig niet erg om het rustig aan te doen en om de 40m moest Annie even zitten.  John heeft mij nog een stuk 'gesleept' maar gelukkig nam de gids het van hem over.  Je snapt dat het even duurde voordat we boven waren. Maar het was de ontbering waard. Een zogenaamde 'Silverback', het mannetje, de baas van het stel, zat met z'n familie tussen de struiken op de zeer steile helling 'op ons te wachten'.  Tot op een paar meter konden we ze benaderen. Heel onwerkelijk maar geweldig.  Een jonge, brutale gorilla van een jaar of drie kwam heel dichtbij en ging op z'n borst slaan en vlak voor ons koppeltje duikelen. Dat vond de Silverback niet zo leuk en hij kwam even een metertje dichterbij ons, wat gezellige geluidjes producerend. Ehhh, effe achteruit hoor!    We mochten een uur bij ze doorbrengen en volgden ze over de helling als ze zich verplaatsten om verderop weer  lekker hapjes te plukken.  Het uur vloog voorbij en toen de afdaling. Raar maar waar, maar dat gaat altijd gesmeerd, ik wordt er bij wijze van spreken niet eens moe van.  De twee Fransen en John hadden alledrie last van hun knieën en met de tanden op elkaar  gingen zij naar beneden. Ondanks de pijn en vermoeidheid een enorme voldoening aan het einde van de tocht.   Dit was toch echt het hoogtepunt  van de gehele trip tot nu toe.

In Kigali hebben we een overnachting gehad en de volgende dag verder naar Tanzania. Verder naar Tanzania1